Boeken


Begeerte
Een literaire geschiedenis 1984-2014Begeerte

 

1984. Het was warempel of de voorspellingen van George Orwell waren uitgekomen. De economische crisis sloeg hard om zich heen, de Koude Oorlog was op een dieptepunt aanbeland en ook de literatuur wist nog maar weinig mensen te inspireren. Gevraagd naar wat er in 1984 zoal in de Nederlandstalige literatuur was gebeurd, antwoordde Tom Lanoye: 'Geen reet, zoals gewoonlijk.' Maar dat lijkt overdreven: in de Letteren zat wel degelijk nog pit. Op televisie voerde Adriaan van Dis uitdagende gesprekken met schrijvers. Het verdriet van België van Hugo Claus verscheen, A.F.Th. van der Heijden publiceerde de eerste delen van De tandeloze tijd en een nieuwe generatie schrijvers diende zich aan. En last but not least: op 14 februari 1984 werd onder het goedkeurende oog van de heilige Valentijn, het literaire productiehuis Behoud de Begeerte opgericht. Al dertig jaar biedt de organisatie de literatuur een podium.

Dit boek is ook zo’n podium. In de zes bedrijven waaruit dit verhaal bestaat, komt niet alleen de geschiedenis van het productiehuis aan bod, maar worden de programma’s en tournees ook in een breder kader geplaatst. Hoe speelden de voorstellingen in op de algemenere trends in de literatuur en de maatschappij? Welke stromingen kwamen aan bod en welke niet, of veel minder? Zo ontstaat behalve een overzicht van dertig jaar Behoud de Begeerte ook een essayistisch portret van de Nederlandstalige literatuur in die periode. Een ‘literaire geschiedenis’ van drie decennia Nederlandse en Vlaamse literatuur op de planken, in de wereld en op papier.

Bestel Behoud de Begeerte hier.

 

 

Rebelse Ritmes
hoe jazz & literatuur elkaar vonden

In Rebelse ritmes vertelt Matthijs de Ridder het verhaal van de opruiende invloed van de jazz op de Europese literatuur. Hij laat zien hoe ragtime, bebop en freejazz zulke uiteenlopende figuren als Paul van Ostaijen, Hermann Hesse, Remco Campert, Boris Vian en Roddy Doyle inspireerden tot ontwrichtende vormen en swingende vertellingen. Deze en vele andere schrijvers vonden in de expressieve kracht en de associatieve vrijheid van de jazz de middelen om de confrontatie aan te gaan met hun ‘kapotte’ tijd of om in gesyncopeerde composities de extremen juist met elkaar te verzoenen – al was het maar voor even.

Rebelse ritmes is een uitdagende ontdekkingstocht door de literatuur die is geschreven op de cadans van de jazz: van de opstandige liedjes die James Reese Europe tijdens de Eerste Wereldoorlog in de loopgraven schreef, via de swingband van Jozef Goebbels, het duizelingwekkende protest van de bebop en de presidentiële campagne van Dizzy Gillespie in 1964, tot Sonny Rollins’ 9/11 Concert en de strijd voor een vrij Palestina van de Brits-Israëlische saxofonist en romanschrijver Gilad Atzmon.

Bestel Rebelse ritmes hier!
Vanaf 5 november wordt de gelijknamige radioreeks uitgezonden op KLARA.

 

Aan Borms
Bekroond met de Prix Auguste Teirlinck (Académie Royale de Belgique)

‘Aan Borms’ is het beruchtste gedicht dat Willem Elsschot ooit schreef. Jarenlang heeft men erover gediscussieerd wat de toch openlijk ‘linkse’ Antwerpse schrijver bezield kon hebben om deze collaborateur met een gedicht te eren. Matthijs de Ridder zette zijn tanden in deze kwestie. Hij ontrafelde niet alleen de achtergronden bij dit gedicht, maar ontdekte ook politieke uitgangspunten bij een veel groter deel van Elsschots oeuvre.

Zelfs de veelbesproken romans Lijmen en Tsjip krijgen zo een heel andere, veel politiekere betekenis. Aan Borms is daarom niet alleen een reconstructie van het ontstaan van het buitenbeentje in Elsschots oeuvre, maar ook een politieke revaluatie van enkele van zijn meest gelezen romans. Een spannende zoektocht door het werk van een van de prominentste schrijvers van Vlaanderen.

Bestellen kan hier.

 

 


Ouverture 1912
Bekroond met de Prix Baron de Saint Genois (Académie Royale de Belgique)

Op 11 augustus 1912 werd Hendrik Conscience op grootse wijze herdacht. Naar schatting 200.000 mensen kwamen die dag naar Antwerpen om eer te bewijzen aan de man die zijn volk heeft leren lezen. Maar hoe geletterd dit volk ondertussen ook was geworden, het was deze mensen niet alleen om literatuur te doen. In de marge van de Conscienceherdenking werd een maatschappelijke en culturele discussie gevoerd, die zou leiden tot een polarisering binnen en een voorzichtige radicalisering van de Vlaamse Beweging.

Ouverture 1912 vertelt het verhaal van een bijna vergeten jaar in de Vlaamse literatuurgeschiedenis, waarin bekende en veel minder bekende schrijvers hardop nadachten over de toekomst van 'Vlaanderen'. De erfenis van Conscience, maar ook die van Gezelle, Rodenbach en zelfs Richard Wagner, werd heroverwogen. De opstandige geschriften van Vermeylen werden tegen het licht gehouden en er werd gezocht naar 'de nieuwe mensch'. Dat gebeurde niet alleen in discussies en pamfletten, maar ook in romans, gedichten en toneelstukken, die tot dusver vrijwel onbestudeerd zijn gebleven.

Ouverture 1912 vormt zo een verrassende geschiedenis van een literatuur in beweging, waarin behalve door grote figuren als Vermeylen, De Mont en Van de Woestijne de aandacht wordt opgeëist door schrijvers als René de Clercq, André de Ridder en de totaal vergeten vooroorlogse literatuurvernieuwer M.B. Ledegouwer.

Bestellen kan via deze link.

 

 

Gaston Burssens
Alles is mogelijk in een gedicht, verzamelde verzen 1914-1965

Gaston Burssens (1896-1965) is een van de eigenzinnigste dichters die het Nederlandse taalgebied ooit heeft gekend. Alhoewel hij zijn leven lang in de schaduw heeft gestaan van zijn boezemvriend Paul van Ostaijen, bezat zijn poëzie een geheel eigen toon. Burssens schreef met een grote ongedwongenheid en had een voorliefde voor woordspel. Ook het experiment lag hem na aan het hart. Burssens bleef dat experiment altijd trouw, aanvankelijk als revolutionair expressionist, in zijn latere jaren als dichter van zogenaamde experimentele belijdenislyriek.

Met Alles is mogelijk in een gedicht verschijnt voor het eerst een echt volledige uitgave van het werk van Burssens in een fraaie editie. Deze Verzamelde verzen 1914-1965 bevat niet alleen alle bundels, ook alle verspreid gepubliceerde, maar ongebundeld gebleven gedichten zijn opgenomen. Bovendien worden hier in primeur de ongepubliceerde gedichten uit Burssens' nalatenschap afgedrukt.

Matthijs de Ridder tekende voor deze editie. Hij schreef bovendien een uitgebreid en informatief nawoord, onder de titel 'Weg met Gaston Burssens! (gaston burssens is een potvis) Leve Gaston Burssens!', over Burssens' activistische poëtica. De dichter komt in dit nawoord naar voren als een Vlaamse literaire revolutionair en een onverbeterlijke nonconformist.

Bestellen kan hier.

 

 

De trust der vaderlandsliefde
(Geert Buelens, Matthijs de Ridder en Jan Stuyck, red.)

Grote woorden kenmerken de geschiedenis van de Vlaamse Beweging. Ook lang geleden gingen Verraad- en Kaakslag-kreten heen en weer tijdens meetings, op affiches en in talrijke pamfletten, kranten en in de literatuur.Grote en kleine schrijvers engageerden zich, schreven voor bladen en behandelden deze kwesties in hun literaire werk. In verschillende afleveringen vertelt De Trust der Vaderlandsliefde dit verhaal. Er is aandacht voor grote namen (Paul van Ostaijen, Herman Teirlinck, Karel van de Woestijne), niet-langer grote namen (Emmanuel de Bom, Paul Kenis, Victor Brunclair) en interessante, maar nooit bekend geraakte initiatieven (de flamingantische uitgeverij Regenboog).

Ruim geïllustreerd met prachtige, zelden of nooit eerder afgedrukte foto’s en affiches gaat De Trust der Vaderlandsliefde in op een centrale vraag in het hedendaagse onderzoek: hoe kan de schijnbaar moeiteloze overgang van extreem-linkse naar extreem-rechtse ideologieën van zo vele schrijvers, politici en militanten tijdens het interbellum begrepen worden? Om die vraag te beantwoorden moet diep worden afgedaald in de krochten van de activistische tegentraditie, die ook na het beëindigen van de Eerste Wereldoorlog zwaar heeft gewogen op de Vlaamse cultuur.

Bestellen kan via deze link.